اگر موقع گرفتن لیوان، باز کردن درِ شیشه، حمل خرید، تایپ طولانی یا بلند کردن یک وسیله سبک در بیرون آرنج درد حس می‌کنید، احتمال دارد با آرنج تنیس بازان روبه‌رو باشید. اسم این مشکل خیلی‌ها را گمراه می‌کند. خیلی از بیماران حتی یک بار هم تنیس بازی نکرده‌اند، اما همین درد را تجربه می‌کنند. از آن طرف، بعضی افراد درد را ساده می‌گیرند و ماه‌ها با همان دست کار می‌کنند تا ناراحتی مزمن‌تر شود.
آرنج تنیس بازان یکی از شایع‌ترین علت‌های درد قسمت خارجی آرنج است. این مشکل بیشتر از هر چیز به تاندون‌هایی مربوط می‌شود که عضلات ساعد را به استخوان بیرونی آرنج وصل می‌کنند. فشار تکراری، استفاده زیاد، حرکات مچ و گرفتن مداوم وسایل می‌توانند این تاندون‌ها را خسته و دردناک کنند.
در این مقاله می‌خوانید:
- آرنج تنیس بازان دقیقاً چیست
- چه علائمی دارد
- چه کسانی بیشتر درگیر آن می‌شوند
- چه زمانی باید احتمال مشکل دیگری را هم در نظر بگیریم
- و فیزیوتراپی چطور به کاهش درد و برگشت بهتر عملکرد دست کمک می‌کند
آرنج تنیس بازان دقیقاً چیست؟
پزشکان به این مشکل تنیس البو یا لترال اپی‌کندیلوپاتی هم می‌گویند. در این وضعیت، تاندون‌های بخش بیرونی آرنج تحت فشار تکراری قرار می‌گیرند و درد ایجاد می‌کنند. این تاندون‌ها به عضلاتی وصل‌اند که مچ دست و انگشت‌ها را به سمت بالا حرکت می‌دهند. هر بار که چیزی را می‌گیرید، می‌کشید، می‌پیچانید یا با مچ کار می‌کنید، این بخش وارد عمل می‌شود.
وقتی این فشارها زیاد، مکرر یا بدون آمادگی کافی باشند، بافت تاندون کیفیت قبلی‌اش را از دست می‌دهد. نتیجه چه می‌شود؟ درد در بیرون آرنج، حساسیت به لمس و سختی در بعضی کارهای روزمره.
AAOS توضیح می‌دهد که آرنج تنیس بازان بیشتر از همه تاندون عضلات بازکننده مچ را درگیر می‌کند؛ یعنی همان عضلاتی که در گرفتن و بلند کردن اشیا نقش دارند.
چرا اسمش آرنج تنیس بازان است؟
این نام از آنجا آمده که بازیکنان تنیس، مخصوصاً هنگام ضربه‌های تکراری با تکنیک نامناسب، زیاد با این درد روبه‌رو می‌شوند. با این حال، تنیس تنها علت این مشکل نیست. در عمل، بیشتر بیماران اصلاً ورزشکار حرفه‌ای نیستند.
نجارها، تایپیست‌ها، آرایشگرها، مکانیک‌ها، افرادی که زیاد با موس کار می‌کنند، کسانی که مدام خرید سنگین حمل می‌کنند یا حتی افرادی که ناگهان تمرین ورزشی را زیاد کرده‌اند، هم ممکن است همین درد را تجربه کنند. NHS هم روی همین نکته تأکید می‌کند: حرکات تکراری دست و مچ، مهم‌ترین عامل این مشکل هستند؛ نه صرفاً بازی تنیس.
درد آرنج تنیس بازان معمولاً کجا حس می‌شود؟
بیشتر بیماران درد را در بیرون آرنج نشان می‌دهند؛ همان برجستگی استخوانی سمت خارجی مفصل. گاهی درد از همان نقطه به سمت ساعد هم می‌رود. بعضی افراد فقط موقع کار خاصی درد می‌گیرند. گروهی دیگر حتی در کارهای ساده‌ای مثل گرفتن فنجان یا بلند کردن قابلمه سبک هم ناراحتی حس می‌کنند.
محل درد یک سرنخ مهم است، اما به‌تنهایی تشخیص نمی‌دهد. درمانگر باید نوع فعالیت‌های محرک، شدت درد، ضعف دست و وضعیت گردن و شانه را هم بررسی کند.
علائم آرنج تنیس بازان چیست؟
این مشکل معمولاً با یک علامت واحد خودش را نشان نمی‌دهد. چند نشانه کنار هم، تصویر دقیق‌تری به ما می‌دهند.
درد در بیرون آرنج
این علامت از همه شایع‌تر است. درد ممکن است اول خفیف باشد و بعد با ادامه کار بیشتر شود.
درد هنگام گرفتن اشیا
خیلی از بیماران می‌گویند گرفتن لیوان، در دست گرفتن موبایل، باز کردن درِ ظرف یا حمل کیف دستی درد را بیشتر می‌کند.
ناراحتی هنگام چرخاندن دست
پیچاندن پیچ‌گوشتی، باز کردن شیر آب، چلاندن لباس یا چرخاندن دستگیره در می‌توانند درد را بالا ببرند.
ضعف در گرفتن
بعضی افراد حس می‌کنند قدرت دستشان کمتر شده، حتی اگر از نظر عضلانی ضعف شدیدی نداشته باشند. درد اجازه نمی‌دهد محکم بگیرند.
درد در ساعد
در بعضی بیماران، ناراحتی فقط روی آرنج نمی‌ماند و به بخش بیرونی ساعد هم می‌رسد.
حساسیت به لمس
وقتی روی برجستگی بیرونی آرنج فشار می‌دهید، درد واضح‌تر می‌شود.
مایو کلینیک هم درد بیرون آرنج، ضعف در گرفتن و بدتر شدن علائم با فعالیت‌های تکراری دست را از نشانه‌های اصلی می‌داند.
این درد چطور شروع می‌شود؟
شروع درد در همه افراد یکسان نیست.
گاهی فرد یک هفته سنگین کار می‌کند و بعد کم‌کم درد را حس می‌کند. بعضی‌ها بعد از شروع ورزش جدید یا زیاد شدن تمرین متوجه ناراحتی می‌شوند. عده‌ای هم هیچ حادثه واضحی به یاد نمی‌آورند و فقط می‌گویند «چند وقتیه بیرون آرنجم درد می‌کنه.»
روند معمول این‌طور پیش می‌رود:
- اول درد خفیف است
- بعد هنگام بعضی کارها واضح‌تر می‌شود
- سپس قدرت گرفتن کم می‌شود
- در ادامه حتی فعالیت‌های سبک هم درد را بالا می‌برند
همین الگوی تدریجی باعث می‌شود خیلی از افراد درمان را دیر شروع کنند.
چه چیزهایی آرنج تنیس بازان را ایجاد می‌کنند؟
چند عامل فشار این ناحیه را بیشتر می‌کنند:
حرکات تکراری مچ و دست
هر کاری که مچ را بارها بالا ببرد یا وادار به گرفتن محکم کند، فشار بیشتری به تاندون‌ها وارد می‌کند.
گرفتن طولانی و سفت
وقتی ابزار، موس، راکت، پیچ‌گوشتی یا حتی فرمان ماشین را طولانی و محکم نگه می‌دارید، تاندون‌های این ناحیه زودتر خسته می‌شوند.
برگشت ناگهانی به فعالیت
خیلی‌ها بعد از یک دوره کم‌تحرکی، یک‌دفعه ورزش یا کار فیزیکی را سنگین شروع می‌کنند. تاندون معمولاً با این عجله کنار نمی‌آید.
تکنیک نامناسب
در ورزش، کار با ابزار یا حتی تمرین‌های بدنسازی، تکنیک نادرست فشار را بیشتر می‌کند.
ضعف عضلات ساعد و شانه
وقتی عضلات کمکی خوب کار نکنند، یک بخش کوچک‌تر از بدن بار بیشتری تحمل می‌کند.
کار طولانی با کامپیوتر
موس و کیبورد به‌تنهایی دشمن آرنج نیستند، اما ترکیب کار طولانی، وضعیت بد دست و استراحت کم می‌تواند درد را بالا ببرد.
کلولند کلینیک هم حرکات تکراری و استفاده بیش از حد از عضلات ساعد را عامل اصلی این مشکل معرفی می‌کند.
چه کسانی بیشتر در معرض این درد قرار می‌گیرند؟
این گروه‌ها بیشتر با آرنج تنیس بازان روبه‌رو می‌شوند:
- تنیس‌بازها و راکت‌ورزشکارها
- کارمندانی که زیاد با موس کار می‌کنند
- آرایشگرها
- تعمیرکارها
- نجارها
- نقاش‌ها
- افرادی که زیاد بار سبک اما تکراری بلند می‌کنند
- کسانی که بدنسازی یا تمرین ساعد را ناگهانی زیاد کرده‌اند
- افراد میانسال
سن هم نقش دارد. این درد بیشتر در بازه ۳۰ تا ۵۰ سال دیده می‌شود، هرچند افراد جوان‌تر و سالمند هم می‌توانند آن را تجربه کنند.
آیا هر درد آرنجی یعنی آرنج تنیس بازان؟
نه. چند مشکل دیگر هم می‌توانند درد آرنج ایجاد کنند:
- درد گردنی که به دست می‌زند
- درگیری عصب‌ها
- التهاب‌های دیگر اطراف آرنج
- آرنج گلف‌بازان
- آرتروز آرنج
- دردهای ناشی از شانه
اگر درد همراه با گزگز انگشت‌ها، بی‌حسی، درد گردن یا پخش شدن ناراحتی تا بالای بازو باشد، درمانگر باید علت‌های دیگری را هم بررسی کند. در چنین شرایطی مقاله‌های گردن درد و دیسک گردن چیست می‌توانند برای لینک داخلی مفید باشند.
فرق آرنج تنیس بازان با آرنج گلف بازان چیست؟
خیلی‌ها این دو را با هم اشتباه می‌گیرند. فرق اصلی در محل درد است:
- آرنج تنیس بازان بیرون آرنج را دردناک می‌کند
- آرنج گلف بازان بیشتر داخل آرنج را درگیر می‌کند
عامل‌ها هم تا حدی شبیه‌اند، اما عضلات درگیر فرق می‌کنند. در آرنج تنیس بازان بیشتر عضلات بازکننده مچ درگیر می‌شوند. در آرنج گلف‌بازان عضلات خم‌کننده مچ بیشتر تحت فشار قرار می‌گیرند.
چه زمانی باید این درد را جدی‌تر پیگیری کنیم؟
بیشتر موارد اورژانسی نیستند، اما بعضی نشانه‌ها بررسی سریع‌تر می‌خواهند:
- درد بعد از ضربه شدید شروع شده
- تورم واضح و غیرمعمول دارید
- آرنج را خوب خم و صاف نمی‌کنید
- بی‌حسی یا گزگز واضح در دست دارید
- قدرت دست ناگهان کم شده
- درد شبانه شدید خواب را مختل می‌کند
- با چند هفته اصلاح فعالیت هیچ بهبودی حس نکرده‌اید
وقتی این نشانه‌ها کنار درد وجود دارند، بهتر است فقط به حدس و درمان خانگی تکیه نکنید.
آیا برای آرنج تنیس بازان همیشه عکس یا MRI لازم است؟
نه، همیشه نه.
پزشک یا فیزیوتراپیست اول از همه شرح حال شما را می‌شنود و معاینه می‌کند. محل درد، نوع فعالیت محرک، قدرت گرفتن، حرکات مچ و وضعیت گردن و شانه اطلاعات خیلی مهمی می‌دهند. اگر شک به پارگی، مشکل مفصلی، درگیری عصب یا علت دیگری وجود داشته باشد، آن وقت پزشک ممکن است سونوگرافی یا MRI پیشنهاد کند.
تصویربرداری به تصمیم‌گیری کمک می‌کند، اما معاینه خوب همچنان بخش اصلی تشخیص را می‌سازد.
آیا استراحت کامل این مشکل را درمان می‌کند؟
نه، معمولاً نه.
استراحت کوتاه‌مدت می‌تواند درد را کمی آرام کند، اما استراحت کامل و طولانی معمولاً تاندون را قوی‌تر نمی‌کند. مشکل اصلی اینجاست که تاندون دردناک باید دوباره بار مناسب را تحمل کند. اگر بار را صفر کنیم، بدن تحمل بافت را پایین می‌آورد. اگر فشار را زود زیاد کنیم، درد برمی‌گردد. پس راه‌حل درست بین این دو قرار می‌گیرد: کاهش بار آزاردهنده و بازگشت تدریجی به بار مناسب.
فیزیوتراپی برای آرنج تنیس بازان چه کمکی می‌کند؟
فیزیوتراپی نقش خیلی مهمی در این مشکل دارد، چون فقط درد را هدف نمی‌گیرد. درمانگر می‌خواهد تاندون دوباره توان کار پیدا کند و بیمار بتواند بدون ترس به فعالیت روزمره برگردد.
فیزیوتراپی می‌تواند در این بخش‌ها کمک کند:
درد را کمتر کند
درمانگر شدت درد و تحریک‌پذیری بافت را می‌سنجد و بر همان اساس برنامه می‌چیند.
تحمل تاندون را بالا ببرد
تاندون دردناک به بارگذاری مرحله‌به‌مرحله نیاز دارد. تمرین درست این ظرفیت را برمی‌گرداند.
قدرت ساعد را بهتر کند
عضلات ساعد اگر ضعیف باشند، تاندون راحت‌تر درد می‌گیرد. تقویت هدفمند این ناحیه خیلی مهم است.
نقش شانه و کتف را بررسی کند
گاهی مشکل فقط در آرنج نیست. ضعف کنترل شانه و کتف می‌تواند فشار بیشتری به ساعد منتقل کند.
فعالیت‌های محرک را اصلاح کند
نحوه گرفتن ابزار، وضعیت کار با موس، تکنیک ورزش و زمان استراحت بین کارها اهمیت زیادی دارند.
برگشت به ورزش یا کار را هوشمندانه‌تر کند
خیلی از افراد وقتی درد کمتر می‌شود، ناگهان به همان حجم قبلی برمی‌گردند. فیزیوتراپیست این برگشت را مرحله‌به‌مرحله تنظیم می‌کند.
اگر بخواهید معرفی پایه‌تری از این خدمات بخوانید، مقاله فیزیوتراپی چیست برای لینک داخلی گزینه خوبی است.
در خانه چه کارهایی معمولاً کمک می‌کنند؟
چند تغییر ساده می‌توانند فشار این ناحیه را کمتر کنند:
حجم فعالیت محرک را موقتاً کم کنید
اگر کار خاصی درد را روشن‌تر می‌کند، همان کار را برای مدتی کمتر یا سبک‌تر انجام دهید.
گرفتن وسایل را بازبینی کنید
بعضی بیماران بی‌دلیل ابزار را خیلی سفت می‌گیرند. همین عادت فشار را بالا می‌برد.
بین کارهای تکراری استراحت کوتاه بگذارید
وقفه‌های کوچک، بار تجمعی روی تاندون را پایین می‌آورند.
وضعیت موس و کیبورد را بهتر کنید
ارتفاع نامناسب میز یا قرارگیری بد مچ می‌تواند درد را بیشتر کند.
به درد خفیف صبحگاهی یا بعد از کار بی‌تفاوت نباشید
بدن معمولاً زودتر از خراب شدن کامل، هشدار می‌دهد.
تمرین‌ها را خودسرانه از هر ویدئویی برندارید
همه حرکات برای هر مرحله‌ای مناسب نیستند.
چه کارهایی معمولاً درد را بدتر می‌کنند؟
این رفتارها اغلب مشکل را طولانی‌تر می‌کنند:
- ادامه کار تکراری بدون هیچ تغییر
- برگشت سریع به ورزش سنگین
- تمرین خشن با وزنه یا کش بدون ارزیابی
- نادیده گرفتن ضعف شانه و ساعد
- کار طولانی با موس بدون استراحت
- ماساژ شدید روی ناحیه دردناک در فاز حاد
- صبر طولانی فقط چون درد بعضی روزها کمتر می‌شود
آیا آرنج تنیس بازان خودش خوب می‌شود؟
گاهی درد کمتر می‌شود، اما برگشت کامل عملکرد همیشه خودبه‌خود اتفاق نمی‌افتد. بعضی افراد ماه‌ها با درد رفت‌وبرگشتی زندگی می‌کنند؛ چون علت‌های زمینه‌ای مثل ضعف، الگوی کار اشتباه یا بارگذاری نامناسب را اصلاح نکرده‌اند. هرچه درمان هدفمندتر و زودتر شروع شود، معمولاً شانس برگشت بهتر بیشتر می‌شود.
این مشکل در سالمندان چه نکته‌ای دارد؟
در سالمندان، درد آرنج می‌تواند گرفتن وسایل، آشپزی، عصا گرفتن یا بلند شدن از صندلی با کمک دست را سخت‌تر کند. همین کاهش استفاده، عضلات ساعد و شانه را ضعیف‌تر می‌کند. اگر فرد سالمند هم‌زمان درد گردن، شانه یا مشکلات تعادلی هم داشته باشد، ارزیابی دقیق‌تر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در بعضی شرایط، فیزیوتراپی در منزل برای سالمندان هم می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
چه زمانی مراجعه به فیزیوتراپی تصمیم خوبی است؟
اگر این وضعیت‌ها را دارید، فیزیوتراپی معمولاً انتخاب خیلی خوبی است:
- درد بیشتر از چند هفته ادامه دارد
- گرفتن وسایل سخت شده
- کار با موس یا ابزار شما را اذیت می‌کند
- ورزش باعث برگشت درد می‌شود
- قدرت دست کمتر شده
- درد شما مدام تکرار می‌شود
- نمی‌خواهید فقط با استراحت کوتاه جلو بروید
- دنبال برگشت مطمئن‌تر به کار یا ورزش هستید
هرچه زودتر بار مناسب و تمرین درست را شروع کنید، معمولاً نتیجه بهتر می‌شود.
جمع‌بندی
آرنج تنیس بازان یکی از شایع‌ترین علت‌های درد بیرون آرنج است و بیشتر از هر چیز به فشار تکراری روی تاندون‌های ساعد مربوط می‌شود. این مشکل فقط مخصوص تنیس‌بازها نیست و در خیلی از کارهای روزمره هم رخ می‌دهد.
چند نکته را به خاطر بسپارید:
- هر درد آرنجی آرنج تنیس بازان نیست
- استراحت کامل همیشه راه‌حل خوبی نیست
- گرفتن محکم و حرکات تکراری مچ نقش مهمی دارند
- فیزیوتراپی می‌تواند هم درد را کمتر کند و هم تحمل تاندون را بهتر کند
اگر بیرون آرنج شما مدتی است درد می‌گیرد و کارهای ساده را سخت کرده، بهتر است فقط صبر نکنید. ارزیابی درست و بازتوانی هدفمند معمولاً خیلی بیشتر از درمان‌های پراکنده کمک می‌کنند.
سوالات متداول
آرنج تنیس بازان چیست؟
آرنج تنیس بازان دردی است که بیشتر در بیرون آرنج ایجاد می‌شود و معمولاً از فشار تکراری روی تاندون‌های ساعد به وجود می‌آید.
آیا فقط تنیس‌بازها به این مشکل دچار می‌شوند؟
نه. هر کسی که زیاد با مچ و دست کار کند، مثل کارمندان، آرایشگرها، تعمیرکارها یا ورزشکارها، ممکن است این درد را تجربه کند.
علائم آرنج تنیس بازان چیست؟
درد بیرون آرنج، درد هنگام گرفتن وسایل، ضعف در گرفتن، حساسیت به لمس و گاهی درد در ساعد از علائم رایج هستند.
آیا استراحت کامل برای آرنج تنیس بازان خوب است؟
معمولاً نه. استراحت نسبی کمک می‌کند، اما تاندون برای برگشت بهتر به بار مناسب و تمرین هدفمند نیاز دارد.
فیزیوتراپی برای آرنج تنیس بازان چه می‌کند؟
فیزیوتراپی به کاهش درد، بالا بردن تحمل تاندون، تقویت ساعد و شانه، اصلاح فعالیت‌های محرک و برگشت بهتر به کار یا ورزش کمک می‌کند.
از کجا بفهمیم درد آرنج از گردن نیست؟
اگر درد با گزگز، بی‌حسی، درد گردن یا پخش شدن ناراحتی به بخش‌های دیگر دست همراه باشد، درمانگر باید گردن و عصب‌ها را هم بررسی کند.
چه زمانی باید این درد را جدی‌تر پیگیری کنیم؟
اگر درد بعد از ضربه شروع شده، قدرت دست ناگهان کم شده، بی‌حسی دارید یا علائم بعد از چند هفته بهتر نشده‌اند، بهتر است ارزیابی دقیق‌تری بگیرید.